เลขที่จดแจ้ง คือ อะไร
ทำไมผู้ประกอบการต้องรู้ก่อนวางขายสินค้า
เลขที่จดแจ้ง คือ รหัสอ้างอิงที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกให้แก่ผลิตภัณฑ์ที่ต้องแจ้งรายละเอียดก่อนวางจำหน่าย เช่น เครื่องสำอาง โดยไม่ต้องผ่านกระบวนการขึ้นทะเบียนแบบเข้มข้นเหมือนอาหารหรือยา ผู้ประกอบการเพียงยื่นแจ้งรายละเอียดผลิตภัณฑ์ตามความจริง แล้วระบบจะออก เลขจดแจ้ง ให้เพื่อนำไปใช้อ้างอิงบนฉลากและในการดำเนินธุรกิจ
การมี เลขที่ใบจดแจ้ง ที่ถูกต้องยังเป็นเงื่อนไขสำคัญในการวางขายสินค้าในช่องทางที่มีมาตรฐาน ไม่ว่าจะเป็นห้างสรรพสินค้า ร้านค้าปลีก หรือแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซที่มีการตรวจสอบเอกสารก่อนขึ้นสินค้า ผู้ประกอบการที่ไม่มีเลขนี้อาจถูกปฏิเสธการวางจำหน่ายตั้งแต่ต้นทาง
สารบัญ
ขั้นตอนการขอเลขที่จดแจ้งมีอะไรบ้าง
โดยทั่วไปกระบวนการยื่นขอ เลขที่จดแจ้ง มีขั้นตอนหลัก ๆ ดังนี้
- ตรวจสอบประเภทผลิตภัณฑ์ว่าเข้าข่ายต้องจดแจ้งหรือไม่ (เช่น เครื่องสำอางเกือบทุกชนิดต้องจดแจ้ง)
- เตรียมสูตรส่วนประกอบและตรวจสอบว่าไม่มีสารต้องห้ามตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข
- จัดเตรียมข้อมูลสถานที่ผลิตหรือนำเข้า พร้อมเอกสารรับรอง
- ยื่นแจ้งรายละเอียดผลิตภัณฑ์ผ่านระบบออนไลน์ของ อย.
- ชำระค่าธรรมเนียมตามที่กำหนด
- รับ เลขที่ใบรับจดแจ้ง เพื่อนำไปพิมพ์บนฉลากผลิตภัณฑ์
ขั้นตอนนี้มักใช้เวลาไม่นานเมื่อเทียบกับการขอเลข อย. ของอาหารหรือยา เนื่องจากเป็นระบบแจ้งข้อมูลมากกว่าการขออนุญาต แต่ผู้ประกอบการยังต้องรับผิดชอบความถูกต้องของข้อมูลที่แจ้งไว้เต็มร้อยเปอร์เซ็นต์
ความแตกต่างระหว่าง เลขที่จดแจ้ง กับ เลข อย.
หลายคนสับสนระหว่าง เลขที่จดแจ้ง กับเลข อย. ของอาหารและยา ซึ่งจริง ๆ แล้วเป็นคนละระบบกัน เลขจดแจ้ง อย. เป็นการรับรองว่าเจ้าของผลิตภัณฑ์ได้แจ้งข้อมูลที่ถูกต้องตามกฎหมายเท่านั้น ไม่ได้หมายความว่า อย. ได้ตรวจสอบและรับรองประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ทุกตัว ผู้ประกอบการจึงยังคงต้องรับผิดชอบต่อความถูกต้องของข้อมูลที่แจ้งไว้ทั้งหมด หากตรวจพบในภายหลังว่าข้อมูลเป็นเท็จหรือผลิตภัณฑ์มีส่วนผสมที่ไม่ได้รับอนุญาต อาจถูกเพิกถอนใบจดแจ้ง และดำเนินคดีตามกฎหมายได้
ตรวจสอบเลขที่จดแจ้ง ทำได้อย่างไรบ้าง
การตรวจสอบเลขที่จดแจ้ง เป็นขั้นตอนสำคัญทั้งสำหรับผู้ประกอบการเองและผู้บริโภคทั่วไป เพื่อยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ที่ซื้อหรือจำหน่ายมีการแจ้งข้อมูลถูกต้องตามกฎหมายจริง
วิธีตรวจสอบเลขที่จดแจ้งด้วยตัวเอง
- เข้าเว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ในระบบ ตรวจสอบผลิตภัณฑ์
- กรอกเลขที่จดแจ้งที่ปรากฏบนฉลากผลิตภัณฑ์ลงในช่องค้นหา
- ตรวจสอบชื่อผลิตภัณฑ์และผู้แจ้งว่าตรงกับสินค้าที่ถืออยู่หรือไม่
- สังเกตสถานะว่ายังใช้งานได้ หรือถูกเพิกถอนไปแล้ว
เลขที่จดแจ้งมีกี่หลัก และดูตรงไหนบนฉลาก?
ผู้บริโภคหลายคนเห็นตัวเลขบนผลิตภัณฑ์แล้วอาจไม่แน่ใจว่าตัวเลขดังกล่าวคือ เลขที่จดแจ้ง หรือเป็นข้อมูลประเภทอื่น ดังนั้นการรู้ว่าควรสังเกตข้อมูลตรงไหนบนฉลากจึงเป็นเรื่องสำคัญ สำหรับผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้การจดแจ้ง ผู้บริโภคควรตรวจสอบข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการจดแจ้งบนฉลาก และนำเลขดังกล่าวไปค้นหาในระบบของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เพื่อเปรียบเทียบกับชื่อผลิตภัณฑ์และข้อมูลผู้แจ้งที่ปรากฏในฐานข้อมูล สิ่งสำคัญคือไม่ควรดูเฉพาะตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่ควรตรวจสอบว่าข้อมูลทั้งหมดสอดคล้องกับสินค้าที่อยู่ตรงหน้าหรือไม่ เพราะการมีตัวเลขบนฉลากไม่ได้หมายความว่าข้อมูลทุกส่วนของผลิตภัณฑ์จะถูกต้องเสมอไป
สิ่งที่ต้องระวังเมื่อตรวจสอบเลขที่จดแจ้ง
การพบว่าเลขที่จดแจ้งค้นหาได้ในระบบไม่ได้แปลว่าผลิตภัณฑ์นั้นปลอดภัยเสมอไป เพราะบางกรณีพบว่ามีการนำเลขจดแจ้งของผลิตภัณฑ์อื่นมาแอบอ้าง หรือใช้เลขที่ถูกเพิกถอนไปแล้วแต่ยังคงพิมพ์อยู่บนฉลาก ผู้บริโภคจึงควรตรวจสอบให้ชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าตรงกับข้อมูลในระบบทุกครั้ง ไม่ใช่แค่ดูว่ามีเลขปรากฏบนกล่องเท่านั้น ส่วนผู้ประกอบการเองก็ควรตรวจสอบสถานะใบจดแจ้งของตนเองเป็นระยะ เพื่อไม่ให้พลาดกรณีถูกเพิกถอนโดยไม่รู้ตัว
เลขที่จดแจ้ง มีความสำคัญต่อธุรกิจอย่างไร
เลขที่จดแจ้ง ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขบนฉลากเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือสร้างความน่าเชื่อถือให้ กับแบรนด์ในสายตาผู้บริโภคที่ใส่ใจความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์มากขึ้นเรื่อย ๆ การมีเลขที่ตรวจสอบได้ช่วยให้ลูกค้าตัดสินใจซื้อได้ง่ายขึ้น ลดข้อกังขาเรื่องความถูกต้องตามกฎหมาย และยังเป็นใบเบิกทางสำคัญที่ทำให้สินค้าสามารถวางจำหน่ายในช่องทางที่มีมาตรฐานสูงได้ นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันความเสี่ยงทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้นหากถูกตรวจสอบโดยหน่วยงานราชการหรือถูกร้องเรียนจากผู้บริโภค
เลขที่จดแจ้งมีความเกี่ยวข้องกับการสร้างแบรนด์อย่างไร?
สำหรับธุรกิจที่กำลังสร้างแบรนด์ เลขที่จดแจ้งเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการเตรียมผลิตภัณฑ์ก่อนออกสู่ตลาด แต่ยังมีองค์ประกอบอื่นที่ควรวางแผนควบคู่กัน เช่น ชื่อแบรนด์ โลโก้ บรรจุภัณฑ์ และทรัพย์สินทางปัญญา ผู้ประกอบการอาจลงทุนจำนวนมากกับการออกแบบชื่อและภาพลักษณ์ของสินค้า ดังนั้นการวางแผนเรื่อง เครื่องหมายการค้า ควบคู่กับการจดแจ้งผลิตภัณฑ์จึงช่วยให้การสร้างแบรนด์มีความเป็นระบบมากขึ้น
ตัวอย่างเช่น ก่อนเปิดตัวสินค้าชนิดใหม่ ผู้ประกอบการอาจวางแผนจาก
- ตรวจสอบผลิตภัณฑ์
- เตรียมข้อมูลและจดแจ้ง
- ตรวจสอบชื่อแบรนด์
- วางแผนเครื่องหมายการค้า
- เตรียมฉลากและบรรจุภัณฑ์ เปิดตัวสินค้า
การมองภาพรวมตั้งแต่ต้นช่วยลดโอกาสที่ผู้ประกอบการจะต้องกลับมาแก้ไขชื่อแบรนด์ บรรจุภัณฑ์ หรือข้อมูลผลิตภัณฑ์หลังจากเริ่มลงทุนด้านการตลาดไปแล้ว
สำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการวางแผนทั้งด้าน อย. และทรัพย์สินทางปัญญา ATPSERVE สามารถให้คำปรึกษาในส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อช่วยให้การเตรียมสินค้าและการสร้างแบรนด์เดินไปในทิศทางเดียวกัน
บริการรับจดแจ้ง ที่ ATPSERVE
ATPSERVE มี บริการรับจดแจ้งผลิตภัณฑ์แบบครบวงจร ตั้งแต่การตรวจสอบสูตรส่วนประกอบว่ามีสารต้องห้ามหรือไม่ การจัดเตรียมเอกสารสถานที่ผลิตหรือนำเข้า ไปจนถึงการยื่นแจ้งข้อมูลผ่านระบบของ อย. และติดตามผลจนกว่าจะได้รับ เลขที่ใบจดแจ้ง อย่างถูกต้อง ทีมงานที่มีประสบการณ์ตรงจะช่วยตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนยื่นทุกครั้ง เพื่อลดความเสี่ยงที่จะถูกเพิกถอนใบจดแจ้งในภายหลัง พร้อมให้คำปรึกษาตั้งแต่ขั้นตอนวางแผนผลิตภัณฑ์ไปจนถึงหลังได้รับเลขเรียบร้อยแล้ว
ภาพรวมของการขอเลขที่จดแจ้งในปัจจุบัน
ปัจจุบันการยื่นขอ เลขที่จดแจ้ง ผ่านระบบออนไลน์ช่วยให้ขั้นตอนสะดวกและรวดเร็วกว่าในอดีต แต่หน่วยงานก็มีการสุ่มตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่แจ้งไว้อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะกรณีที่ผลิตภัณฑ์ถูกร้องเรียนหรือพบปัญหาด้านความปลอดภัยภายหลัง ผู้ประกอบการที่เตรียมข้อมูลถูกต้องครบถ้วนตั้งแต่ต้นจะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องการถูกเพิกถอนใบจดแจ้ง และทำให้ธุรกิจดำเนินต่อไปได้อย่างมั่นคงในระยะยาว
สรุป
เลขที่จดแจ้ง คือ รหัสอ้างอิงสำคัญที่ผู้ประกอบการต้องมีก่อนวางจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่เข้าข่ายต้องแจ้งข้อมูลตามกฎหมาย แม้กระบวนการจะไม่ซับซ้อนเท่าการขอเลข อย. ของอาหารหรือยา แต่ผู้ประกอบการยังคงต้องรับผิดชอบความถูกต้องของข้อมูลที่แจ้งไว้เต็มที่ การหมั่น ตรวจสอบเลขที่จดแจ้ง ของตนเองอย่างสม่ำเสมอ พร้อมเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนตั้งแต่ต้น จะช่วยให้ธุรกิจดำเนินไปได้อย่างราบรื่น ปลอดภัย และสร้างความน่าเชื่อถือให้กับแบรนด์ได้ตั้งแต่วันแรกที่วางขาย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เลขที่จดแจ้งกับเลข อย. อาหาร ต่างกันอย่างไร
เลขที่จดแจ้งใช้กับผลิตภัณฑ์ที่เข้าข่ายต้องแจ้งข้อมูล เช่น เครื่องสำอาง เป็นการรับรองว่าผู้ประกอบการแจ้งข้อมูลถูกต้องตามกฎหมาย ส่วนเลข อย. ของอาหารและยาเป็นการขึ้นทะเบียนที่ผ่านการตรวจสอบเข้มข้นกว่า
ขอเลขที่จดแจ้งใช้เวลานานแค่ไหน
โดยทั่วไปใช้เวลาไม่นาน มักเร็วกว่าการขอเลข อย. อาหาร เนื่องจากเป็นระบบแจ้งข้อมูลผ่านช่องทางออนไลน์ แต่ระยะเวลาจริงขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของเอกสารที่ยื่น
เลขที่จดแจ้งมีอายุกี่ปี ต้องต่ออายุหรือไม่
เลขที่จดแจ้งไม่มีวันหมดอายุ แต่หากข้อมูลผลิตภัณฑ์เปลี่ยนแปลง เช่น สูตรส่วนผสมหรือผู้ผลิต ต้องแจ้งแก้ไขข้อมูลให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ
ถ้าตรวจสอบแล้วไม่พบเลขที่จดแจ้งในระบบ ควรทำอย่างไร
ควรหลีกเลี่ยงการซื้อหรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์นั้นต่อ เพราะอาจเป็นสินค้าที่ไม่ได้แจ้งข้อมูลจริง หรือใช้เลขปลอม ผู้บริโภคสามารถแจ้งเบาะแสไปยังสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้โดยตรง
ทำเลขที่จดแจ้งเองได้หรือไม่ หรือต้องใช้บริการภายนอก
สามารถยื่นเองได้หากเข้าใจขั้นตอนและมีเอกสารครบถ้วน แต่หากไม่มั่นใจเรื่องความถูกต้องของสูตรหรือเอกสาร การใช้บริการผู้เชี่ยวชาญจะช่วยลดความเสี่ยงที่คำขอจะถูกตีกลับหรือใบจดแจ้งถูกเพิกถอนภายหลัง
ปรึกษาฟรี การจดสิทธิบัตร กับผู้เชี่ยวชาญ
ให้ ATPSERVE ได้เป็นคู่มืออาชีพ คู่ใจ ดูแลทุกขั้นตอนให้คุณมั่นใจว่า แบรนด์ของคุณปลอดภัย ครอบคลุม และคุ้มค่าที่สุด
Author
Regulatory Affairs Officer
Jinnapat Marawichayo
เป็นที่ปรึกษาด้านกฎระเบียบและการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์กับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) โดยดูแลผลิตภัณฑ์ภายใต้การกำกับ เช่น อาหารนำเข้า ฯลฯ รวมถึงการจัดเตรียมและตรวจสอบเอกสาร ฉลากสินค้า และการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถจำหน่ายสินค้าในประเทศไทยได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
เนื้อหาที่น่าสนใจ
แจ้งเบาะแสสินค้าที่ไม่มี อย. ได้ที่ไหน? ช่องทางแจ้ง อย. ที่ควรรู้
แจ้งเบาะแสสินค้าที่ไม่มี
