Inventive Step EP.15
Kodak เมื่อการถ่ายภาพ เปลี่ยนกฎหมายทั้งโลก
วันนี้ Inventive Step อยากชวนทุกคนย้อนเวลากลับไปกว่า 130 ปีก่อน เพื่อดูว่า กล้องถ่ายรูปหนึ่งตัว ไม่ได้เปลี่ยนแค่การถ่ายภาพ แต่เปลี่ยนทั้งสังคม และกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาไปพร้อมกัน
มีประโยคหนึ่งในนิตยสาร Ladies’ Home Journal ปี 1900 ที่บอกไว้ว่า “มารยาทของการเป็นช่างภาพโกดัก ไม่ได้พัฒนาเร็วเท่ากับเทคโนโลยีของกล้องโกดัก” พูดง่าย ๆ คือ กล้องพัฒนาเร็วมาก แต่จริยธรรมและกฎหมายตามไม่ทัน
สารบัญ
Kodak เกิดขึ้นได้อย่างไร ?
ย้อนกลับไปปี 1888 ชายชื่อ George Eastman เปิดตัวกล้อง Kodak กล้องที่เขาจดทั้ง สิทธิบัตร และ เครื่องหมายการค้า ก่อนหน้านั้น การถ่ายภาพเป็นเรื่องของคนมีเงิน ต้องเข้าสตูดิโอ ใช้อุปกรณ์ใหญ่ ราคาแพง และต้องมีความรู้เฉพาะทาง แต่ Kodak เปลี่ยนทุกอย่าง ทั้งเป็นกล้องที่เล็ก เบา ใช้ง่าย ราคาจับต้องได้ โฆษณาบอกเลยว่า “ถ่ายได้ 100 รูป ใคร ๆ ก็ใช้ได้ ไม่ต้องรู้เรื่องการถ่ายภาพ” ผลคือ การถ่ายภาพกลายเป็นงานอดิเรกของคนธรรมดา ภายในไม่กี่ปี Kodak ขายได้มากกว่าหนึ่งแสนเครื่อง George Eastman จึงถูกเรียกว่า “บิดาแห่งการถ่ายภาพสมัยใหม่”
แต่เมื่อการถ่ายภาพง่ายขึ้น ปัญหาก็เริ่มตามมา ภาพถ่ายไม่ใช่แค่ของที่ระลึกอีกต่อไป มันสามารถถูก
- ทำซ้ำ
- ขาย
- โฆษณา
และเผยแพร่โดยที่เจ้าของภาพไม่รู้ตัว
ปลายศตวรรษที่ 19 เริ่มเกิดคดีภาพผู้หญิงถูกนำไปใช้ในโฆษณา บางกรณีถูกตัดต่อในทางไม่เหมาะสม โดยที่เจ้าของภาพไม่เคยให้ความยินยอม
คำถามสำคัญจึงเกิดขึ้นว่า ใครเป็นเจ้าของภาพถ่ายกันแน่? ช่างภาพ หรือ คนที่อยู่ในภาพ? ในฝั่งช่างภาพ บอกว่า “ผมถ่าย ผมมีลิขสิทธิ์” แต่ฝั่งผู้ถูกถ่าย บอกว่า “นั่นคือร่างกายและตัวตนของฉัน”
2. จุดเริ่มต้นของกฎหมายความเป็นส่วนตัว
เมื่อการถ่ายภาพแพร่หลายมากขึ้น จึงเกิดปัญหาการนำภาพไปใช้ในเชิงพาณิชย์โดยที่เจ้าของภาพไม่ยินยอม เช่น กรณีของนักแสดงหญิง Marion Manola (2:11 – 2:40) ที่ถูกแอบถ่ายและนำรูปไปใช้โฆษณา ทำให้เธอฟ้องร้องและปกป้องสิทธิ์ในร่างกายของตนเอง ถูกแอบถ่ายบนเวทีในชุดรัดรูป เธอฟ้องศาล และพูดประโยคที่แรงมากว่า เธอไม่ต้องการให้ร่างกายของเธอ กลายเป็น “ทรัพย์สินสาธารณะ ที่ใครก็เอาไปดูได้”
แม้คดีนี้จะชนะเพราะอีกฝ่ายไม่มาศาล แต่ยังไม่มี “กฎหมาย” รองรับจริง ๆ เหตุการณ์นี้ทำให้นักกฎหมาย Samuel Warren และ Louis Brandeis เขียนบทความชื่อ “The Right to Privacy” ปี 1890
บทความนี้ถูกยกย่องว่า เป็นหนึ่งในบทความกฎหมายที่ทรงอิทธิพลที่สุดในประวัติศาสตร์อเมริกา
3. ชัยชนะของผู้ถูกถ่ายภาพ
ต่อมา เด็กสาววัย 17 ปีชื่อ Abigail Roberson ถูกนำภาพไปใช้โฆษณาแป้งโดยไม่รู้ตัว
เธอฟ้องคดีและแพ้ แต่สังคมไม่ยอมรับคำตัดสินนี้ จนรัฐนิวยอร์กต้องออกกฎหมายใหม่ กฎหมายที่ห้ามใช้ชื่อหรือภาพบุคคลในเชิงพาณิชย์โดยไม่ยินยอม
นี่คือกฎหมายคุ้มครองความเป็นส่วนตัวฉบับแรกของโลกในระบบ common law
4. บทสรุปด้าน IP จาก Kodak
เรื่องราวของ Kodak สอนให้เห็นว่าทรัพย์สินทางปัญญาไม่ได้จำกัดอยู่แค่ลิขสิทธิ์, เครื่องหมายการค้า หรือสิทธิบัตร แต่ยังเกี่ยวพันกับสิทธิขั้นพื้นฐานและความเป็นส่วนตัวของมนุษย์ด้วย George Eastman คือฮีโร่ของช่างภาพสมัครเล่น แต่ Abigail Roberson คือฮีโร่ของผู้ถูกถ่ายภาพ
และทั้งหมดนี้เริ่มต้นจากกล้อง Kodak เพียงตัวเดียว
เพิ่มเติม
George Eastman | Kodak : https://www.kodak.com/en/company/page/george-eastman-history/
The Right to Privacy | Louis D. Brandeis School of Law Library : https://law.louisville.edu/lawlibrary/special-collections/louis-d-brandeis-collection/writings-louis-d-brandeis/right-privacy
How a Girl’s Stolen Photo Sparked a Battle Over Image Rights | HISTORY : https://www.history.com/articles/first-legal-battle-likeness-rights-privacy-photography-usa
ปรึกษาฟรี การจดสิทธิบัตร กับผู้เชี่ยวชาญ
ให้ ATPSERVE ได้เป็นคู่มืออาชีพ คู่ใจ ดูแลทุกขั้นตอนให้คุณมั่นใจว่า แบรนด์ของคุณปลอดภัย ครอบคลุม และคุ้มค่าที่สุด
Author
CEO & Patent Agent
Phonlakrit Kitvachalasophon
ผมเป็นนักกลยุทธ์ด้านทรัพย์สินทางปัญญาและเจ้าของธุรกิจ ที่เชี่ยวชาญด้านสิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า และนวัตกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยทรัพย์สินทางปัญญา (IP) ด้วยประสบการณ์ตรงในการให้คำปรึกษาแก่ SME และองค์กรที่มุ่งเน้นด้านเทคโนโลยี ผมช่วยเปลี่ยนแนวคิดให้กลายเป็นสินทรัพย์ทางธุรกิจที่ได้รับการคุ้มครองและสามารถต่อยอดการเติบโตได้อย่างยั่งยืน
งานของผมเชื่อมโยงระหว่างกฎหมาย เทคโนโลยี และกลยุทธ์ทางธุรกิจ โดยมุ่งเน้นการนำไปใช้ได้จริงและสร้างผลลัพธ์ทางธุรกิจที่วัดผลได้ ผมเชื่อว่าทรัพย์สินทางปัญญาไม่ใช่เพียงเครื่องมือทางกฎหมายเพื่อการคุ้มครองเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยสร้างความสามารถในการแข่งขันและการเติบโตระยะยาวของธุรกิจอีกด้วย


