ลิขสิทธิ์ คืออะไร ? I งานที่มีลิขสิทธิ์
มีอะไรบ้าง ฉบับอัพเดต 2026
ลิขสิทธิ์ คือ ทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่ง (อ่านเพิ่มเติมเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา) โดยการสร้างสรรค์งานลิขสิทธิ์จะได้รับความคุ้มครองอัตโนมัติโดยไม่จำเป็นต้องมีการจดทะเบียน ซึ่งจะคุ้มครองทุกประเทศภายใต้อนุสัญญากรุงเบิร์น ถ้าเราสามารถพิสูจน์ได้ว่า เราเป็นเจ้าของงานอันมีลิขสิทธิ์นี้จริงๆ
ลิขสิทธิ์ เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติทันทีที่สร้างสรรค์ผลงานขึ้นในรูปแบบที่จับต้องได้ (ไม่ใช่แค่แนวคิด หรือเพียงไอเดียที่ไม่ถูกทำออกมาเป็นผลงาน) เช่น ถ้าคุณแต่งเพลง เขียนบทความ วาดภาพ หรือออกแบบโลโก้ไว้ในไฟล์ — ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นตั้งแต่วินาทีนั้น
อย่างไรก็ตาม กรมทรัพย์สินทางปัญญามีบริการจดแจ้งงานลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็นเพียง “การจดแจ้ง” เท่านั้น ไม่ได้แสดงว่าเราเป็นเจ้าของ เพียงแต่กรมฯได้รับทราบว่าเราได้สร้างสรรค์ขึ้นในวันที่เท่าไหร่ หากมีการพิสูจน์ขึ้นมาก็จะได้มีหลักฐานว่าเราได้สร้างสรรค์งานนี้
บทความนี้ ATPSERVE จะพาคุณมาทำความเข้าใจ ตั้งแต่พื้นฐานของลิขสิทธิ์คืออะไร สิ่งใดที่ได้รับคุ้มครอง ไปจนถึงสิทธิที่เจ้าของผลงานพึงมี และขั้นตอนการจดลิขสิทธิ์ให้ถูกต้องตามกฎหมาย
สารบัญ
ลิขสิทธิ์ มีกี่ประเภท? 9 ประเภทงานอันมีลิขสิทธิ์ มีอะไรบ้าง?
งานลิขสิทธิ์ที่ทุกคนเรียกติดปากกันนั้น ความจริงแล้วมีการคุ้มครองหลากหลายประเภท ทั้งงานวรรณกรรม นาฏกรรม ดนตรีกรรม แพร่ภาพแพร่เสียง งานศิลปกรรม งานโสตทัศนวัสดุ งานภาพยนต์ เป็นต้น ดังรายละเอียดต่อไปนี้
1. งานวรรณกรรม
งานวรรณกรรม อันได้แก่งานเขียนต่างๆที่เราเขียนหรือประพันธ์ขึ้น ตัวอย่างเช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งพิมพ์ คำปราศรัย รวมถึงโปรแกรมคอมพิวเตอร์
รู้หรือไม่ โปรแกรมคอมพิวเตอร์จัดเป็นงานวรรณกรรมประเภทหนึ่ง ทำให้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ได้รับความคุ้มครองอัตโนมัติโดยไม่ต้องจดทะเบียน
2. งานนาฏกรรม
งานนาฏกรรม ได้แก่ การออกแบบท่าเต้น ท่ารำรวมถึงการแสดงต่างๆ และละครใบ้ก็จัดเป็นงานนาฏกรรมประเภทหนึ่ง
3. งานศิลปกรรม
งานศิลปกรรม คืองานภาพเขียน ภาพวาด ภาพพิมพ์ งานปั้น งานสถาปัตยกรรม ภาพถ่าย ภาพประกอบ หรืองานสร้างสรรค์รูปทรงสามมิติ งานศิลปะประยุกต์ คืองานศิลปกรรมประเภทหนึ่งที่รวมงานในย่อหน้าที่ 1 ไว้มากกว่า 1 ชนิด
4. งานดนตรีกรรม
งานดนตรีกรรม คืองานออกแบบทำนอง เนื้อร้อง
5. งานสิ่งบันทึกเสียง
สิ่งบันทึกเสียง ได้แก่เทปหรือซีดีที่มีการบันทึกเสียงไว้ โดยไม่รวมถึงการบันทึกภาพยนต์
6. งานโสตทัศนวัสดุ
คือสิ่งสำหรับบันทึกเสียงหรือภาพ ที่เราสามารถนำมาเล่นซ้ำโดยใช้อุปกรณ์ที่สามารถอ่านสิ่งงนั้นได้ เช่น ซีดี วีซีดี เป็นต้น
7. งานภาพยนตร์
ได้แก่ภาพยนตร์ รวมทั้งเสียงประกอบของภาพยนตร์
8. งานแพร่เสียงแพร่ภาพ
งานแพร่เสียงแพร่ภาพ คืองานเผยแพร่และกระจายเสียง เช่น รายการวิทยุ รายการโทรทัศน์ การ Live Streaming เป็นต้น
9. งานอื่นใดในแผนกวรรณคดี แผนกวิทยาศาสตร์ หรือแผนกศิลปะ
หมายถึง งานสร้างสรรค์อื่น ๆ ที่ไม่เข้าข่ายประเภทข้างต้น แต่มีลักษณะอยู่ในขอบเขตของวรรณคดี วิทยาศาสตร์ หรือศิลปะ เช่น แบบจำลองทางวิทยาศาสตร์ งานออกแบบทางวิศวกรรม หรืองานเขียนเชิงวิชาการ ซึ่งล้วนได้รับความคุ้มครองในฐานะผลงานลิขสิทธิ์
เจ้าของงานลิขสิทธิ์ มีสิทธิ์อะไรบ้าง ?
1. ทำซ้ำ เจ้าของลิขสิทธิ์สามารถคัดลอก ทำสำเนา ได้ เช่น การถ่ายเอกสาร การ copy save เป็นต้น
2. ดัดแปลง เจ้าของลิขสิทธิ์สามารถดัดแปลงงานอันมีลิขสิทธิ์ของตัวเองได้ เช่น รูปการ์ตูนย์ สามารถออกแบบให้มีท่าทางต่างๆ หรือเปลี่ยนชุดแต่งกายได้ การดัดแปลงบทละคร หรือการนำการ์ตูนย์มาทำเป็นภาพยนต์ เป็นต้น
3. เผยแพร่ต่อสาธารณะ เจ้าของลิขสิทธิ์มีสิทธิ์ที่จะนำงานลิขสิทธิ์ของตนเผยแพร่ต่อสาธารณะได้ เช่น นำมาจัดแสดง การจำหน่าย การเปิดเพลงในที่สาธารณะ เป็นต้น
รู้หรือไม่ การเปิดเพลงฟังส่วนตัวที่บ้านหรือโพสรูปแบบไม่เป็นสาธารณะ ไม่ถือว่าเป็นการ ละเมิดลิขสิทธิ์ เพราะไม่เป็นการเผยแพร่ต่อสาธารณะ
4. ให้เช่าต้นฉบับ ในงานประเภทโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ภาพยนต์ สิ่งบันทึกเสียง เจ้าของลิขสิทธิ์สามารถหาประโยชน์จากการให้สิทธิ์ผู้อื่นในช่วงเวลาหนึ่งแล้วเก็บเงินได้ เช่น การให้เช่าหนัง เพลง เป็นต้น
5. ให้ประโยชน์แก่ผู้อื่น เจ้าของลิขสิทธิ์มีสิทธิ์ยกประโยชน์อันเกิดจากค่าลิขสิทธิ์ให้กับผู้อื่นได้
6. อนุญาติให้ผู้อื่นใช้สิทธิ กรณีเจ้าของไม่ประสงค์หรือไม่สะดวกใช้งานลิขสิทธิ์ของตนเอง เจ้าของสามารถอนุญาติให้ผู้อื่นใช้งานลิขสิทธิ์ของตนได้ โดยอาจได้รับเป็นเงินค่าตอนแทน
ขั้นตอนการจดลิขสิทธิ์ ปี 2026 (แบบสรุป)
เตรียมเอกสารและสำเนาผลงาน
กรอกแบบคำขอ (ลข.01)
ยื่นต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาด้วยตนเอง หรือ ยื่นจดลิขสิทธิ์ ผ่านระบบ e-Filing
ชำระค่าธรรมเนียม ที่กรมทรัพย์สินทางปัญญา
รอตรวจสอบเอกสารและรับหนังสือรับรอง
ผลงานแบบไหนบ้าง ที่ไม่ถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์
1. ข่าวประจำวัน และข้อเท็จจริงต่างๆ ซึ่งเป็นความจริงที่เกิดขึ้น ไม่ใช่งานวรรณกรรมที่เราแต่งขึ้น ดังนั้นทุกคนจึงสามารถใช้ข้อมูลนั้นได้
2. รัฐธรรมนูญ และกฏหมาย
3. ระเบียบ ข้อบังคับที่ประกาศโดยกระทรวง กรม ต่างๆ
4. คำพิพากษา คำวินิจฉัยและรายงานที่ออกโดยราชการ
5. คำแปลและการรวบรวมของเอกสารในข้อ 1-4
ประโยชน์ของลิขสิทธิ์
ประโยชน์แก่เจ้าของ ลิขสิทธิ์
เจ้าของลิขสิทธิ์ ในฐานะผู้สร้างสรรค์ จะได้สิทธิแต่เพียงผู้เดียวในการ ทำซ้ำ ดัดแปลง เผยแพร่ ให้เช่าและขายงานอันมีลิขสิทธิ์ได้ ย่อมก่อให้เกิดรายได้แก่ผู้สร้างสรรค์เป็นรางวัลตอบแทนต่อความมุมานะ พยายามในการคิดและสร้างสรรค์
ประโยชน์แก่สาธารณะ
ก่อให้เกิดแรงจูงใจในการคิดและสร้างสรรค์ เพื่อให้เกิดการคุ้มครองและได้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เพื่อจะได้นำงานลิขสิทธิ์นั้นมาใช้ประโยชน์อันจะก่อให้เกิดรายได้ต่อไป
สรุป
ลิขสิทธิ์ คือ ทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่งที่คุ้มครองการสร้างสรรค์ที่ถูกถ่ายทอดออกมา (express) โดยความคุ้มครองจะเกิดขึ้นทันทีเมื่องานนั้นทุกถ่ายทอดออกมาในลักษณะหนึ่ง เช่น เขียนขึ้น วาดขึ้น เป็นต้น โดยจะคุ้มครองอัตโนมัติในทุกประเทศที่อยู่ภายใต้อนุสัญญากรุงเบิร์น ซึ่งงานลิขสิทธิ์มีด้วยกันหลายประเภท ได้แก่ งานวรรณกรรม นาฏกรรม ดนตรีกรรม ศิลปกรรม สิ่งบันทึกเสียง โสตทัศนวัสดุ ภาพยนต์ งานแพร่เสียงแพร่ภาพ เป็นต้น ซึ่งถ้ามีโอกาสเราสามารถไปจดแจ้งงานลิขสิทธิ์ได้ที่กรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อเป็นหลักฐานแห่งการสร้างสรรค์งานนี้ขึ้นมาได้
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการจดลิขสิทธิ์ (FAQ)
ลิขสิทธิ์ คืออะไร
ลิขสิทธิ์ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาที่คุ้มครองงานสร้างสรรค์ ประเภท ดนตรี ภาพยนต์ ภาพเขียน ภาพวาด ภาพถ่าย งานเขียน งานแสดง เป็นต้น โดยการสร้างสรรค์งานลิขสิทธิ์จะได้รับความคุ้มครองอัตโนมัติโดยไม่จำเป็นต้องมีการจดทะเบียน ซึ่งจะคุ้มครองทุกประเทศภายใต้อนุสัญญากรุงเบิร์น ถ้าเราสามารถพิสูจน์ได้ว่าเราเป็นเจ้าของงานอันมีลิขสิทธิ์นี้จริงๆ
อย่างไรก็ตาม กรมทรัพย์สินทางปัญญามีบริการจดแจ้งงานลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็นเพียง “การจดแจ้ง” เท่านั้น ไม่ได้แสดงว่าเราเป็นเจ้าของ เพียงแต่กรมฯได้รับทราบว่าเราได้สร้างสรรค์ขึ้นในวันที่เท่าไหร่ หากมีการพิสูจน์ขึ้นมาก็จะได้มีหลักฐานว่าเราได้สร้างสรรค์งานนี้
ถ้ามีผลงานอยู่แล้ว จำเป็นต้องจดลิขสิทธิ์หรือไม่ ?
ปกติแล้วลิขสิทธิ์จะเกิดขึ้นทันทีที่ผลงานถูกสร้างขึ้น แต่การจดแจ้งลิขสิทธิ์จะช่วยสร้างหลักฐานอย่างเป็นทางการ
ลิขสิทธิ์กับสิทธิบัตรต่างกันอย่างไร ?
ลิขสิทธิ์คุ้มครอง “งานสร้างสรรค์” เช่น งานเขียน เพลง โปรแกรม ฯลฯ ขณะที่สิทธิบัตรคุ้มครอง “สิ่งประดิษฐ์” เช่น เครื่องมือ เทคนิค หรือกรรมวิธี
โปรแกรมคอมพิวเตอร์สามารถจดลิขสิทธิ์ได้ไหม ?
ได้ เพราะโปรแกรมจัดเป็นงานวรรณกรรมประเภทหนึ่งภายใต้กฎหมายลิขสิทธิ์เช่นกัน
ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะได้รับใบรับรองลิขสิทธิ์ ?
โดยทั่วไปใช้เวลา 20-30 วัน แต่บางกรณีอาจ 1-2 เดือน ขึ้นอยู่กับประเภทผลงาน
ลิขสิทธิ์ที่จดในประเทศไทย จะสามารถคุ้มครองในต่างประเทศได้ด้วยหรือไม่ ?
หากประเทศนั้นอยู่ในอนุสัญญา Bern หรือ WIPO ก็จะได้รับการคุ้มครองตามขอบเขตของแต่ละประเทศ
ถ้าจดลิขสิทธิ์ในไทย จะได้รับการคุ้มครองในต่างประเทศด้วยไหม ?
ถ้าเป็นลิขสิทธิ์ จะได้รับการคุ้มครองอัตโนมัติในประเทศที่อยู่ภายใต้อนุสัญญากรุงเบิร์น (Berne Convention) แต่สิทธิบัตรและเครื่องหมายการค้าต้องจดทะเบียนในแต่ละประเทศ
ถ้าไม่จดลิขสิทธิ์ จะยังมีสิทธิในสิ่งนั้น ๆ อยู่ไหม ?
ยังมีสิทธิอยู่ โดยเฉพาะลิขสิทธิ์ที่ได้รับการคุ้มครองอัตโนมัติ แต่การจดลิขสิทธิ์จะเป็นหลักฐานที่ชัดเจนกว่าหากมีกรณีเกิดการฟ้องร้อง
เอารูปคนอื่นมาดัดแปลง ถือว่าละเมิดไหม ?
หากยังมีเค้าโครงเดิมอยู่ หรือสามารถระบุได้ว่าเป็นงานของคนอื่น อาจเข้าข่ายละเมิดลิขสิทธิ์
จดลิขสิทธิ์กี่วันเสร็จ?
โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 30–60 วันทำการ หลังยื่นคำขอ
ลิขสิทธิ์มีอายุการคุ้มครองกี่ปี ?
“ระยะเวลาคุ้มครอง” จะแตกต่างกันตามประเภทผลงาน และตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทย
1. ผลงานทั่วไป (เช่น งานเขียน ภาพถ่าย งานศิลปะ ดนตรี โปรแกรมคอมพิวเตอร์ ฯลฯ)
คุ้มครอง ตลอดอายุของผู้สร้างสรรค์ + 50 ปี
2. ผลงานร่วม (มีผู้สร้างหลายคน)
คุ้มครอง ตลอดอายุของผู้สร้างคนสุดท้าย + 50 ปี
3. ผลงานของนิติบุคคล / บริษัท / สัญญาจ้างทำ
คุ้มครอง 50 ปีนับจากวันที่เผยแพร่ครั้งแรก
(ถ้าไม่ได้เผยแพร่ จะคุ้มครอง 50 ปีนับจากวันที่สร้างผลงาน)
4. ภาพยนตร์ / ดนตรีประกอบภาพยนตร์ / งานโสตทัศนวัสดุ
คุ้มครอง 50 ปีนับจากวันที่เผยแพร่ครั้งแรก
5. สิ่งบันทึกเสียง (Sound Recording)
คุ้มครอง 50 ปีนับจากวันที่บันทึกเสียง
ปรึกษาฟรี การจดลิขสิทธิ์ กับผู้เชี่ยวชาญ
ให้ ATPSERVE ได้เป็นคู่มืออาชีพ คู่ใจ ดูแลทุกขั้นตอนให้คุณมั่นใจว่า แบรนด์ของคุณปลอดภัย ครอบคลุม และคุ้มค่าที่สุด
Author
CEO & Patent Agent
Phonlakrit Kitvachalasophon
ผมเป็นนักกลยุทธ์ด้านทรัพย์สินทางปัญญาและเจ้าของธุรกิจ ที่เชี่ยวชาญด้านสิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า และนวัตกรรมที่ขับเคลื่อนด้วยทรัพย์สินทางปัญญา (IP) ด้วยประสบการณ์ตรงในการให้คำปรึกษาแก่ SME และองค์กรที่มุ่งเน้นด้านเทคโนโลยี ผมช่วยเปลี่ยนแนวคิดให้กลายเป็นสินทรัพย์ทางธุรกิจที่ได้รับการคุ้มครองและสามารถต่อยอดการเติบโตได้อย่างยั่งยืน
งานของผมเชื่อมโยงระหว่างกฎหมาย เทคโนโลยี และกลยุทธ์ทางธุรกิจ โดยมุ่งเน้นการนำไปใช้ได้จริงและสร้างผลลัพธ์ทางธุรกิจที่วัดผลได้ ผมเชื่อว่าทรัพย์สินทางปัญญาไม่ใช่เพียงเครื่องมือทางกฎหมายเพื่อการคุ้มครองเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกเชิงกลยุทธ์ที่ช่วยสร้างความสามารถในการแข่งขันและการเติบโตระยะยาวของธุรกิจอีกด้วย
เนื้อหาที่น่าสนใจ

วิเคราะห์สิ่งประดิษฐ์เพื่อขอสิทธิบัตร ต้องดูอะไรบ้าง?
วิเคราะห์สิ่งประดิษฐ์เพื่

จดสิทธิบัตรต่างประเทศ ทำอย่างไร? ขั้นตอนและข้อมูลที่ควรรู้
จดสิทธิบัตรต่างประเทศ ทำอ

ขั้นตอนก่อนเขียนสิทธิบัตร ต้องเตรียมอะไรบ้าง?
ขั้นตอนก่อนเขียนสิทธิบัตร